Biển Chỉ Dẫn Tòa Nhà Là Gì? Các Loại Và Cách Bố Trí

Biển chỉ dẫn tòa nhà là gì?

Biển chỉ dẫn tòa nhà là nhóm bảng cung cấp thông tin định hướng, nhận diện vị trí hoặc hướng di chuyển trong và xung quanh một công trình.

Nội dung trên biển có thể gồm:

• tên tầng;

• tên phòng;

• tên khu vực;

• số phòng;

• mũi tên;

• biểu tượng;

• sơ đồ tầng;

• vị trí thang máy;

• cầu thang;

• nhà vệ sinh;

• bãi xe;

• khu vực lễ tân;

• các tiện ích khác.

Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn từng tấm biển riêng lẻ thì chưa thể hiện đầy đủ vai trò của hệ thống này.

Trong một tòa nhà, người dùng thường trải qua nhiều bước liên tiếp:

bước vào công trình → xác định vị trí → tìm tầng → chọn hướng → tìm khu vực → xác nhận đúng phòng.

Mỗi loại biển sẽ giải quyết một phần trong hành trình đó.

Đó là lý do khái niệm wayfinding system thường được sử dụng khi nói về hệ thống chỉ dẫn trong tòa nhà.

Wayfinding trong tòa nhà là gì?

Wayfinding có thể hiểu đơn giản là quá trình giúp con người định hướng và tìm đường trong một không gian.

Một hệ thống wayfinding tốt thường giúp người sử dụng trả lời ba câu hỏi chính:

Tôi đang ở đâu?

Đây là bước xác định vị trí hiện tại.

Người dùng có thể dựa vào:

• sơ đồ tòa nhà;

• bảng directory tại sảnh;

• số tầng;

• tên khu vực;

• ký hiệu vị trí hiện tại trên bản đồ.

Tôi cần đi hướng nào?

Sau khi biết điểm đến, người dùng cần xác định đường đi.

Lúc này, các yếu tố như:

• mũi tên;

• biển chỉ hướng;

• biển hành lang;

• biển thang máy;

• biển cầu thang;

sẽ đóng vai trò dẫn hướng.

Tôi đã đến đúng nơi chưa?

Đây là bước xác nhận điểm đến.

Biển số phòng, tên phòng, tên khu vực hoặc tên đơn vị giúp người dùng biết mình đã đến đúng vị trí.

Ba bước này liên kết với nhau. Nếu một trong ba bị thiếu, trải nghiệm tìm đường có thể bị gián đoạn.

Vì sao tòa nhà cần hệ thống biển chỉ dẫn?

Không phải mọi công trình đều có mức độ phức tạp giống nhau.

Một văn phòng nhỏ chỉ vài phòng có thể không cần nhiều biển. Nhưng khi quy mô công trình tăng lên, việc định hướng trở nên khó hơn.

Các yếu tố thường làm tăng nhu cầu về biển chỉ dẫn gồm:

• nhiều tầng;

• nhiều phòng;

• nhiều hành lang;

• nhiều khu chức năng;

• nhiều lối vào;

• tầng hầm lớn;

• nhiều thang máy;

• người sử dụng thường xuyên thay đổi.

Đặc biệt, người lần đầu đến tòa nhà không có kiến thức sẵn về cấu trúc không gian.

Họ không biết:

• tầng nào có phòng mình cần;

• thang máy nào nên sử dụng;

• hành lang nào dẫn đến khu vực đó;

• sau khi ra khỏi thang máy nên rẽ trái hay phải.

Khi hệ thống chỉ dẫn tốt, người dùng có thể tự tìm đường mà không cần liên tục hỏi lễ tân, bảo vệ hoặc nhân viên trong tòa nhà.

Các loại biển chỉ dẫn thường có trong tòa nhà

Một hệ thống hoàn chỉnh thường không chỉ sử dụng một loại bảng.

Tùy quy mô công trình, có thể kết hợp nhiều nhóm biển khác nhau.

Bảng directory tại sảnh

Directory là bảng tổng hợp thông tin về các tầng, phòng ban, doanh nghiệp hoặc khu chức năng trong tòa nhà.

Ví dụ:

• Tầng 1: Lễ tân – Phòng họp;

• Tầng 2: Phòng kinh doanh;

• Tầng 3: Phòng kế toán;

• Tầng 4: Khu đào tạo;

• Tầng 5: Phòng điều hành.

Directory giúp người dùng trả lời câu hỏi đầu tiên:

“Điểm tôi cần đến nằm ở đâu?”

Đây thường là một trong những bảng quan trọng nhất tại khu vực sảnh.

Biển chỉ hướng

Biển chỉ hướng sử dụng chữ, mũi tên hoặc icon để hướng người dùng đến một khu vực.

Ví dụ:

← Phòng họp

Thang máy →

WC ↑

Bãi xe ↓

Loại biển này thường xuất hiện tại hành lang, khu vực giao nhau hoặc những nơi người dùng cần đưa ra quyết định về hướng đi.

Biển số tầng

Biển số tầng giúp người dùng nhanh chóng xác nhận vị trí hiện tại sau khi:

• bước ra khỏi thang máy;

• đi lên cầu thang;

• di chuyển giữa các khu vực.

Ví dụ:

TẦNG 5

hoặc:

LEVEL 5

Thông tin này tưởng đơn giản nhưng lại rất quan trọng trong các tòa nhà có thiết kế nhiều tầng giống nhau.

Biển sơ đồ tầng

Sơ đồ tầng cho người dùng hình dung toàn bộ cấu trúc của một tầng.

Trên sơ đồ có thể thể hiện:

• vị trí hiện tại;

• thang máy;

• cầu thang;

• phòng;

• hành lang;

• khu chức năng;

• lối ra.

Loại biển này đặc biệt hữu ích tại những tầng có nhiều phòng hoặc nhiều nhánh hành lang.

Biển tên phòng và số phòng

Đây là nhóm biển dùng để xác nhận điểm đến.

Ví dụ:

PHÒNG HỌP 01

PHÒNG 508

PHÒNG KẾ TOÁN

Chúng thường được lắp ngay tại cửa hoặc gần lối vào phòng.

Nếu thiếu nhóm biển này, người dùng có thể đi đúng tầng và đúng hành lang nhưng vẫn không chắc mình đã đến đúng vị trí.

Biển tiện ích

Đây là nhóm biển hướng đến những khu vực được nhiều người sử dụng, chẳng hạn:

• nhà vệ sinh;

• thang máy;

• cầu thang;

• khu vực hút thuốc;

• pantry;

• khu vực tiếp khách;

• bãi xe.

Các biểu tượng quen thuộc thường được sử dụng để giúp người dùng nhận biết nhanh hơn.

Biển thông tin và cảnh báo

Một số biển không trực tiếp dẫn đường nhưng vẫn hỗ trợ quá trình sử dụng không gian.

Ví dụ:

• khu vực hạn chế;

• chỉ dành cho nhân viên;

• không phận sự miễn vào;

• cửa kỹ thuật;

• khu vực đang bảo trì.

Những thông tin này giúp người dùng tránh đi vào khu vực không phù hợp.

Biển chỉ dẫn nên đặt ở đâu?

Một trong những sai lầm phổ biến là nghĩ rằng chỉ cần làm biển rõ ràng là đủ.

Trên thực tế, một biển rất dễ đọc nhưng đặt sai vị trí vẫn có thể không hiệu quả.

Điểm quan trọng là biển phải xuất hiện trước hoặc ngay tại nơi người dùng cần đưa ra quyết định.

Khái niệm này thường được gọi là decision point.

Khu vực cổng và lối vào

Người dùng cần biết:

• đâu là lối vào chính;

• khu vực lễ tân ở đâu;

• bãi xe nằm hướng nào.

Nếu tòa nhà có nhiều lối vào, biển tại khu vực này càng quan trọng.

Khu vực sảnh

Sảnh thường là nơi người dùng bắt đầu quá trình định hướng.

Tại đây có thể cần:

• directory;

• sơ đồ tổng thể;

• chỉ dẫn thang máy;

• chỉ dẫn lễ tân;

• chỉ dẫn các khu chức năng chính.

Khu vực thang máy

Trước khi vào thang máy, người dùng cần xác nhận mình có đang chọn đúng khu vực hay không.

Ở những tòa nhà lớn, một số thang máy có thể phục vụ các nhóm tầng khác nhau.

Thông tin này cần được thể hiện rõ trước khi người dùng di chuyển.

Sau khi ra khỏi thang máy

Đây là một decision point rất quan trọng.

Người dùng vừa đến một tầng mới và thường cần biết:

• mình đang ở tầng nào;

• phòng cần tìm nằm bên trái hay bên phải;

• khu vực nào nằm ở hành lang nào.

Một biển chỉ hướng ngay sau thang máy thường có giá trị cao hơn việc đặt biển cách đó quá xa.

Điểm giao nhau của hành lang

Nếu hành lang chia thành nhiều hướng, biển nên xuất hiện trước khi người dùng phải lựa chọn.

Ví dụ:

← Phòng 501–510

Phòng 511–520 →

Nếu đặt biển sau điểm rẽ, người dùng có thể đã đi sai hướng trước khi nhìn thấy thông tin.

Trước khu vực chức năng

Khi đến gần điểm cần tìm, người dùng cần biển xác nhận.

Ví dụ:

KHU PHÒNG HỌP

KHU VĂN PHÒNG

PHÒNG 508

Đây là bước cuối trong chuỗi wayfinding.

Tầng hầm và bãi xe

Tầng hầm thường là một trong những khu vực khó định hướng nhất.

Người dùng có thể cần xác định:

• khu vực đỗ xe;

• lối ra;

• thang máy;

• cầu thang;

• khu A, B, C;

• vị trí xe đã đỗ.

Vì vậy, hệ thống biển ở tầng hầm thường cần tính nhất quán rất cao.

Ví dụ: Một người tìm Phòng 508 sẽ sử dụng hệ thống biển như thế nào?

Giả sử một khách lần đầu đến tòa nhà và cần tìm Phòng 508.

Bước 1: Bước vào sảnh

Directory cho biết:

Phòng 508 – Tầng 5

Người dùng biết mình cần lên tầng 5.

Bước 2: Đi đến thang máy

Biển chỉ hướng giúp xác định vị trí thang máy.

Bước 3: Ra khỏi thang máy tại tầng 5

Biển số tầng xác nhận:

Tầng 5

Ngay bên cạnh có bảng:

Phòng 501–510 →

Người dùng biết nên rẽ phải.

Bước 4: Đi đến điểm giao hành lang

Biển tiếp theo tiếp tục hướng:

Phòng 506–510 ←

Bước 5: Đến cửa phòng

Biển:

PHÒNG 508

xác nhận điểm đến.

Ví dụ này cho thấy một điều quan trọng:

Không có một tấm biển nào tự mình dẫn người dùng từ sảnh đến Phòng 508.

Chính chuỗi thông tin liên tục mới tạo nên một hệ thống wayfinding hoàn chỉnh.

Những nguyên tắc giúp biển chỉ dẫn dễ đọc và dễ hiểu

Ưu tiên thông tin hơn trang trí

Biển chỉ dẫn trước hết là công cụ truyền thông tin.

Thiết kế có thể đẹp, nhưng người dùng vẫn phải đọc được nội dung trong vài giây.

Nếu phần trang trí làm giảm độ tương phản hoặc khiến thông tin khó nhận biết, thiết kế đó không còn phục vụ tốt chức năng chỉ dẫn.

Mũi tên phải nhất quán

Mũi tên là một trong những yếu tố mạnh nhất của biển chỉ hướng.

Toàn bộ hệ thống nên sử dụng cùng một nguyên tắc:

• cùng kiểu mũi tên;

• cùng vị trí;

• cùng cách thể hiện hướng.

Việc thay đổi tùy tiện giữa nhiều kiểu ký hiệu có thể khiến người dùng phải mất thêm thời gian xử lý thông tin.

Font chữ phải dễ đọc

Font trang trí quá nhiều chi tiết thường không phù hợp cho wayfinding.

Biển chỉ dẫn nên ưu tiên:

• chữ rõ;

• khoảng cách hợp lý;

• dễ nhận biết từ xa;

• phân cấp thông tin rõ ràng.

Tên khu vực chính có thể lớn hơn thông tin phụ.

Tạo tương phản giữa chữ và nền

Nếu chữ và nền có độ tương phản thấp, biển có thể đẹp khi nhìn gần nhưng khó đọc từ khoảng cách thực tế.

Màu sắc nên được đánh giá dựa trên khả năng nhận biết, không chỉ dựa trên tính thẩm mỹ.

Không đưa quá nhiều thông tin lên một biển

Một bảng đặt tại hành lang không nên trở thành một đoạn văn.

Người dùng thường chỉ có vài giây để đọc khi đang di chuyển.

Thông tin cần được chọn lọc theo đúng nhu cầu tại vị trí đó.

Sử dụng icon quen thuộc

Các icon phổ biến như:

• WC;

• thang máy;

• cầu thang;

• lối ra;

có thể giúp người dùng nhận biết nhanh hơn chữ trong nhiều tình huống.

Tuy nhiên, icon cũng cần được sử dụng nhất quán trong toàn bộ hệ thống.

Giữ ngôn ngữ thiết kế đồng bộ

Một hệ thống wayfinding tốt thường có sự thống nhất về:

• màu sắc;

• typography;

• icon;

• mũi tên;

• bố cục;

• cách đặt tên khu vực.

Sự đồng nhất giúp người dùng nhanh chóng “học” cách đọc hệ thống biển của tòa nhà.

Chất liệu có phải yếu tố quan trọng nhất?

Biển chỉ dẫn có thể được làm từ nhiều loại vật liệu như:

• mica;

• alu;

• inox;

• kim loại;

• decal;

• vật liệu kết hợp.

Chất liệu ảnh hưởng đến:

• độ bền;

• môi trường sử dụng;

• khả năng vệ sinh;

• thẩm mỹ;

• cách thi công.

Tuy nhiên, trong góc nhìn wayfinding, chất liệu không phải yếu tố quyết định duy nhất.

Một bảng làm bằng vật liệu cao cấp vẫn có thể khó sử dụng nếu:

• chữ quá nhỏ;

• màu sắc thiếu tương phản;

• mũi tên khó hiểu;

• đặt sai vị trí;

• chứa quá nhiều nội dung.

Ngược lại, một biển đơn giản nhưng được đặt đúng decision point, có nội dung rõ ràng và dễ đọc có thể mang lại hiệu quả điều hướng tốt hơn.

Những sai lầm phổ biến khi bố trí biển chỉ dẫn tòa nhà

Đặt biển sau điểm rẽ

Đây là lỗi khá điển hình.

Người dùng cần thông tin trước khi quyết định, không phải sau khi đã đi sai hướng.

Chỉ đặt biển tại sảnh

Directory tại sảnh chỉ giúp xác định điểm đến ban đầu.

Sau khi rời sảnh, người dùng vẫn cần thông tin ở:

• thang máy;

• tầng;

• hành lang;

• trước phòng.

Mỗi khu vực sử dụng một kiểu biển khác nhau

Nếu tầng 1 dùng một loại font, tầng 2 dùng icon khác, tầng 3 lại đổi kiểu mũi tên, người dùng phải liên tục học lại hệ thống.

Wayfinding cần tính nhất quán.

Đưa quá nhiều thông tin lên một bảng

Một biển chứa 15–20 dòng thông tin có thể khiến người dùng mất nhiều thời gian tìm đúng dòng mình cần.

Nên phân cấp thông tin theo khu vực và vị trí sử dụng.

Chỉ quan tâm biển có đẹp hay không

Biển chỉ dẫn là một phần của thiết kế không gian, nhưng nhiệm vụ cốt lõi vẫn là hỗ trợ định hướng.

Một biển rất nổi bật nhưng khó đọc chưa chắc đã là biển hiệu quả.

Thiếu biển xác nhận điểm đến

Người dùng có thể đã đi đúng hướng nhưng vẫn cảm thấy không chắc chắn nếu không có biển xác nhận.

Ví dụ:

đã đến cuối hành lang nhưng không thấy biển số phòng.

Đây là một điểm thường bị bỏ qua khi xây dựng hệ thống chỉ dẫn.

Một hệ thống biển chỉ dẫn tốt thường ít được chú ý

Có một nghịch lý khá thú vị trong thiết kế wayfinding:

Hệ thống càng hoạt động tốt, người dùng càng ít phải nghĩ về nó.

Khi biển được bố trí hợp lý, người sử dụng chỉ cần:

nhìn → hiểu → đi tiếp.

Họ không cần dừng lại suy nghĩ lâu.

Ngược lại, những dấu hiệu như:

• khách thường xuyên hỏi đường;

• nhiều người đi nhầm tầng;

• thường quay lại sau khi rẽ;

• đứng lâu tại giao điểm hành lang;

• khó tìm được thang máy hoặc phòng;

có thể cho thấy hệ thống định hướng đang có vấn đề.

Vì vậy, đánh giá biển chỉ dẫn không nên chỉ hỏi:

“Bảng có đẹp không?”

mà nên hỏi:

“Người lần đầu đến đây có tự tìm được đường không?”

Câu hỏi thường gặp về biển chỉ dẫn tòa nhà

Biển chỉ dẫn tòa nhà là gì?

Là hệ thống các bảng cung cấp thông tin về vị trí, hướng di chuyển, phòng, tầng và khu chức năng nhằm giúp người dùng định hướng trong tòa nhà.

Một tòa nhà thường cần những loại biển nào?

Tùy quy mô, có thể gồm directory tại sảnh, biển chỉ hướng, biển tầng, sơ đồ tầng, biển phòng, biển tiện ích và các biển thông tin hoặc cảnh báo.

Biển chỉ dẫn khác biển sơ đồ tầng như thế nào?

Biển chỉ dẫn thường cung cấp một hướng hoặc thông tin cụ thể, trong khi sơ đồ tầng giúp người dùng hình dung tổng thể cấu trúc của cả tầng.

Nên đặt biển chỉ dẫn ở đâu?

Các vị trí quan trọng thường là sảnh, lối vào, thang máy, sau khi ra khỏi thang máy, giao điểm hành lang, trước khu chức năng và tầng hầm.

Wayfinding system là gì?

Wayfinding system là hệ thống các yếu tố giúp người dùng xác định vị trí, chọn hướng di chuyển và nhận biết điểm đến trong một không gian.

Biển chỉ dẫn nên dùng mica, alu hay inox?

Không có một vật liệu phù hợp cho mọi vị trí. Việc lựa chọn phụ thuộc môi trường sử dụng, độ bền cần thiết và thiết kế tổng thể. Tuy nhiên, khả năng đọc, vị trí lắp và tính nhất quán của hệ thống thường quan trọng hơn việc chỉ tập trung vào vật liệu.

Kết luận

Biển chỉ dẫn tòa nhà không nên được xem là những tấm bảng độc lập đặt ở nhiều vị trí khác nhau. Một hệ thống hiệu quả cần tạo thành chuỗi thông tin liên tục, giúp người dùng biết mình đang ở đâu, cần đi hướng nào và đã đến đúng điểm hay chưa.

Từ directory tại sảnh, biển thang máy, biển số tầng, biển hành lang cho đến biển tên phòng, mỗi thành phần đều đảm nhận một vai trò riêng trong hành trình tìm đường.

Vì vậy, khi đánh giá một hệ thống biển chỉ dẫn, yếu tố quan trọng không chỉ nằm ở vật liệu hay hình thức thiết kế. Điều cần quan tâm hơn là khả năng đọc, tính nhất quán, cách phân cấp thông tin và đặc biệt là việc đặt biển đúng tại những điểm người dùng cần đưa ra quyết định.